Linux

Temel Linux Komutları

18 Haziran 2016

Temel Linux Komutları

Bilinmesi ve unutulmaması gereken temel Linux komutlarının derlenmiş bir halini içerir. Ders notu niteliğinde ve açıklayıcı olması amaçlanmıştır.

Sistem

KomutAçıklama
uname -aSistem bilgisi(çekirdek sürümü, tarihi ve mimarisi)
uname -rÇekirdek sürümü
uptimeSistemin ne kadar zamandır açık olduğunu ve yükü gösterir
hostnameSistem adı
last rebootSon kapanma listesi çalışma düzey değişikliği dahil
datetarih hakkında bilgi verir
caltakvim
whangi kullanıcı o anda hangi komutu çalıştırdığını görürüz.
whoamio anki kullanılan kullanıcı adını verir
finger mertcanKullanıcı hakkında bilgi verir
echo "user:passwd" | chpasswdTek satırda parola yenilemek

Donanım

KomutAçıklama
dmesgKernel mesajlarını verir
cat /proc/cpuinfoİşlemci hakkında bilgi verir
cat /proc/meminfoBellek(RAM) hakkında bilgi verir
cat /proc/interruptsCPU Çekirdek sistem kesme listesi
lshwSistemin donanım konfigurasyon bilgileri
lsblkDisk Bölümleme tablosu
free -mSistemde kullanılan ram bilgisi
lspci -tvPCI cihazlarını listeler
lsusb -tvUSB cihazlarını listeler
dmidecodeBIOS donanım bilgisi
hdparm -i /dev/sdadisk hakkında bilgi verir
hdparm -tT /dev/sdakullanılan disk için okuma hız testi
badblocks -s /dev/sdaUlaşılamayan block tespiti

Kullanıcılar

KomutAçıklama
idkullanıcı id bilgisi
lastsisteme en son giriş yapmış kullanıcıların bugünden geriye doğru listesi
whosisteme kayıtlı kullanıcılar
groupaddsisteme yeni bir grup oluşturur
useradd mertcansisteme bir kullanıcı ekler
userdel mertcansistemden bir kullanıcı siler
usermodkullanıcı izinlerini değiştirme

Dosya

KomutAçıklama
ls -ladosyaları listeler (a gizli olanlar, l detaylı)
pwdmevcut dizin
mkdirdizin oluşturma
rmDosya sil
rm -rDizin sil
rm -fzorlayarak sil
rm -rfdizini silmeye zorla
cpdosyayı kopyala
cp -r home1 home2home1 isimli dizini home2 ye taşı yoksa kopyala
mvdosyaları taşıma
ln -s "/home/mertcan/bgpdump" /usr/local/binbin klasörüne bgpdump uygulaması için kısayol oluşturur
touchdosya oluştur
catdosya içeriğinin tümünü oku
moredosyanın içeriğini sayfalayarak göster
headdosya içeriğinin ilk 10 satırını göster
taildosya içeriğinin son 10 satırını göster
tail -fdosyanın içeriğinin son 10 satırını anlık göster

İşlem

KomutAçıklama
psÇalışan süreçler
ps aux | grep program adıtüm telnet süreçlerinin id bilgisi
pmap -x PIDİşlemin bellek haritası
topTemel sistem durumu, çalışmakta olan süreçler ne kadar bellek/işlemci kullandıkları
killişlemi bitir
killallbütün işlemleri bitir
pkill -f telnetişlemi bitir
bgdurdurulmuş işleme arkaplanda devam et
fgarkaplanda yapılan işlemi ön plana getir

İzinler

KomutAçıklama
chattr +i dosyaadıdosyalar silinemez dokunulmaz olur
chattr -i dosyaadıdokunulmazlığını kaldırma
chattr +a dosyaadıVarolan satırları korur, altına satır eklenmesine izin verir.
lsattr dosyaadıchattr komutu geçerli olmuşmu diye kontrol edilir
chmod 777her şey okunabilir, yazılabilir ve çalıştırılabilir.
chmod 644sadece okunabilir
chmod 755sadece sahibi okur, yazar ve çalıştırılabilir.
chown owner-userdosyanın sahibini değiştirir
chown owner-user:owner-groupdosyanın sahibini ve grubunu değiştirir
chown -R kullanıcıadı:kullanıcıadı dizin/dosyakullanıcıya dizinleriyle birlikte erişim izni verir

KomutAçıklama
ip addr showTüm network interfaceslerini listeler ve ip adreslerini gösterir
ip address add 192.168.0.12 dev enp4s0belirtilen interfaces ip adresi ekler
ip link set <interface> upAğ arayüzünü aktifleştirir
ip link set <interface> down Ağ arayüzünü pasifleştirir
ethtool enp4s0ethernetin durumu hakkında bilgi verir
ping 192.168.0.12ip adresine echo isteği atar
dig mertcangokgoz.comAlan adı hakkında DNS bilgilerini verir
dig -xgeriye doğru arama işlemi
host mertcangokgoz.comhost adını alıp makine adına bakar
hostname -iyerel ip adresini gösterir
wget https://mertcangokgoz.com/test.bindosya indirir
netstat -tuplaktif dinlenilen portları listeler
ip aBilgisayardaki bulunan interfaces elemanlarını listeler
echo "1" > /proc/sys/net/ipv4/ip_forwardIP Yönlendirmeyi aktif eder, sistemi routere çevirir.
echo "1.1.1.1" > /etc/resolv.confSistem Cloudflare DNS kullanır.

Arşivleme

KomutAçıklama
tar -cf homebackup.tar homehomebackup.tar adlı bir arşiv dosyası oluşturur
tar -xf homebackup.tarhomebackup.tar adlı arşivi ayrıştırır
tar -czf homebackup.tar.gz homegzip sıkıştırması kullanılarak arşiv oluşturur
gzip homehome.gz olarak arşiv dosyası oluşturur
unzip abc.zipZip dosyasını çıkartır.
zipgrep *.txt abcd.zip`Zip içerisinde txt dosyalarını arar
tar xjf archive.tar.bz2tar.bz2 dosyasını çıkartır
tar ztvf home.tar.gz | grep abctar.gz içinde arama yapar
gzip -d home.gzgzip dosyasını çıkartır
zgrep 'abc' /var/log/maillog*.gzLog dosyası içinde çıkartmadan arama imkanı sağlar

Kurulum

KomutAçıklama
yum install paket adıRHEL tabanlı sistemlerde paketi kur
yum remove paket adıRHEL tabanlı sistemlerde paketi sil
yum info httpdRHEL tabanlı sistemlerde paket hakkında bilgi verir
yum groupinstall 'Development Tools'`RHEL tabanlı sistemlerde grubu kurar
yum grouplist | moreRHEL tabanlı sistemlerde yum gruplarını listeler
apt-get install paket adıDebian tabanlı sistemlerde paketi kur
apt-get purge paket adıDebian tabanlı sistemlerde paketi sil

Derleme

Temelde tüm derleme işlemleri aşağıdaki komutlar aracılığı ile yapılmaktadır.

KomutAçıklama
./configure 
make 
make install 

Arama

KomutAçıklama
grep ifade dosyadosya içerisinde geçen ifadeyi aratır
grep -r ifade dosyaözyineli bir şekilde belirtilen ifadeyi aratır
locate dosyabelirtilen dosyayı aratır
find . -name "mertcan*"adında mertcan geçen dosyaları aratır
find . -type f -size +100k100k dan büyük olan dosyaları aratır
find . -type f -size +100k -a -size -110k100k ve 110k arasında dosyaları aratır
sedakış editörü ve text manipülasyonu

SSH

KomutAçıklama
ssh kullanıcı@hostbelirtilen makineye bağlanır
ssh kullanıcı@host -p portbelirtilen makineye belirtilen port ile bağlanır
telnet hosttelnet portu ile makineye bağlanır

Dosya Transferi

KomutAçıklama
scp kullanıcı@host:aktarılacakdosya.txt /home/mertcanbelirtilen makineye dosya transferi yapar
rsync -a /home/mertcan /yedeklerkaynak ve hedef arasında senkronizasyon sağlar

Disk Kullanımı

KomutAçıklama
df -hdiskler hakkındaki son durum görülür
df -iboş inode durumu görüntülenir
fdisk -ldisk tipleri ve boyutlarını görüntüler
du -ahdizinlerin kullandıkları alanı okunaklı olarak gösterir
du -shdizinin kullandığı toplan alanı gösterir
findmntdosya sistemindeki bağlı tüm dizinleri detaylı bir şekilde gösterir
mount /dev/sda /mntdiski /mnt ye bağlar

Dizin

KomutAçıklama
cdBirinci seviye dizine gider
cd -Bir önceki dizine döner
cd ~Home dizinine geçer
cd ..Bir üst dizine gider
cd dizinBelirtilen dizine gider

Bonus

KomutAçıklama
history -ckomut satır geçmişini temizler
clamscan -r -z --remove --verbose /homeVirüs tarama ve silme işlemi
du -h --max-depth=1 | sort -hrDizinlerin toplam boyutlarını gösterir
find /home/mertcan/ -type f -exec grep -H 'yazı' {} ;Dizin içerisinde yaziyı aratır
dd if=debian.iso of=/dev/sdbIso kalıbını USB veya DVD ye yazdırma
shred —verbose —random-source=/dev/zero —iterations=5 /dev/sdaUltra güvenli disk silme
find -type f -exec chmod 644 {} ;Tüm dosya izinlerini 644 yapar
openvpn --config client.ovpnVPN sunucusuna bağlantı sağlar
sensorsDonanım parçalarının ısılarını verir
gcc -o output input.cC kodunu derler
rdesktop X.X.X.XRDP bağlantısı sağlar
ssh root@X.X.X.X | cat /dev/null > ~/.bash_historyBash geçmişini temizler
Yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir