June 18, 2016

Temel Linux Komutları

Bilinmesi ve unutulmaması gereken temel linux komutlarının derlenmiş bir halidir.Kullandığım bu komutları bende arada unuttuğum için referans olmasını istedim bulup buluşturdum düzenledim ve tamamladım.

Sistem

Komut Açıklama
uname -a Sistem bilgisi(çekirdek sürümü, tarihi ve mimarisi)
uname -r Çekirdek sürümü
uptime Sistemin ne kadar zamandır açık olduğunu ve yükü gösterir
hostname sistemin adı
last reboot Son kapanma listesi çalışma düzey değişikliği dahil
date tarih hakkında bilgi verir
cal takvim
w hangi kullanıcı o anda hangi komutu çalıştırdığını görürüz.
whoami o anki kullanılan kullanıcı adını verir
finger mertcan kullanıcı hakkında bilgi verir

Donanım

Komut Açıklama
dmesg Kernel mesajlarını verir
cat /proc/cpuinfo İşlemci hakkında bilgi verir
cat /proc/meminfo Bellek(RAM) hakkında bilgi verir
cat /proc/interrupts CPU Çekirdek sistem kesme listesi
lshw Sistemin donanım konfigurasyon bilgileri
lsblk Disk Bölümleme tablosu
free -m Sistemde kullanılan ram bilgisi
lspci -tv PCI cihazlarını listeler
lsusb -tv USB cihazlarını listeler
dmidecode BIOS donanım bilgisi
hdparm -i /dev/sda disk hakkında bilgi verir
hdparm -tT /dev/sda kullanılan disk için okuma hız testi
badblocks -s /dev/sda Ulaşılamayan block tespiti

Kullanıcılar

Komut Açıklama
id kullanıcı id bilgisi
last sisteme en son giriş yapmış kullanıcıların bugünden geriye doğru listesi
who sisteme kayıtlı kullanıcılar
groupadd sisteme yeni bir grup oluşturur
useradd mertcan sisteme bir kullanıcı ekler
userdel mertcan sistemden bir kullanıcı siler
usermod kullanıcı izinlerini değiştirme

Dosya

Komut Açıklama
ls -la dosyaları listeler (a gizli olanlar, l detaylı)
pwd mevcut dizin
mkdir dizin oluşturma
rm Dosya sil
rm -r Dizin sil
rm -f zorlayarak sil
rm -rf dizini silmeye zorla
cp dosyayı kopyala
cp -r home1 home2 home1 isimli dizini home2 ye taşı yoksa oluştur
mv dosyaları taşıma
ln -s kısayol oluştur
touch dosya oluştur
cat dosya içeriğinin tümünü oku
more dosyanın içeriğini sayfalayarak göster
head dosya içeriğinin ilk 10 satırını göster
tail dosya içeriğinin son 10 satırını göster
tail -f dosyanın içeriğinin son 10 satırını anlık göster

İşlem

Komut Açıklama
ps Çalışan süreçler
ps aux | grep program adı tüm telnet süreçlerinin id bilgisi
pmap -x PID İşlemin bellek haritası
top Temel sistem durumu, çalışmakta olan süreçler ne kadar bellek/işlemci kullandıkları
kill işlemi bitir
killall bütün işlemleri bitir
pkill -f telnet işlemi bitir
bg durdurulmuş işleme arkaplanda devam et
fg arkaplanda yapılan işlemi ön plana getir

İzinler

Komut Açıklama
chattr +i dosyaadı dosyalar silinemez dokunulmaz olur
chattr -i dosyaadı dokunulmazlığını kaldırma
chattr +a dosyaadı Varolan satırları korur, altına satır eklenmesine izin verir.
lsattr dosyaadı chattr komutu geçerli olmuşmu diye kontrol edilir
chmod 777 her şey okunabilir, yazılabilir ve çalıştırılabilir.
chmod 644 sadece okunabilir
chmod 755 sadece sahibi okur, yazar ve çalıştırılabilir.
chown owner-user dosyanın sahibini değiştirir
chown owner-user:owner-group dosyanın sahibini ve grubunu değiştirir
chown -R kullanıcıadı:kullanıcıadı dizin/dosya kullanıcıya dizinleriyle birlikte erişim izni verir

Komut Açıklama
ip addr show tüm network interfaceslerini listeler ve ip adreslerini gösterir
ip address add 192.168.0.12 dev enp4s0 belirtilen interfaces ip adresi ekler
ethtool enp4s0 ethernetin durumu hakkında bilgi verir
ping 192.168.0.12 ip adresine echo isteği atar
dig mertcangokgoz.com Alan adı hakkında DNS bilgilerini verir
dig -x geriye doğru arama işlemi
host mertcangokgoz.com host adını alıp makine adına bakar
hostname -i yerel ip adresini gösterir
wget https://mertcangokgoz.com/test.bin dosya indirir
netstat -tupl aktif dinlenilen portları listeler
ifconfig -a Bilgisayardaki bulunan interfaces elemanlarını listeler

Arşivleme

Komut Açıklama
tar -cf homebackup.tar home homebackup.tar adlı bir arşiv dosyası oluşturur
tar -xf homebackup.tar homebackup.tar adlı arşivi ayrıştırır
tar -czf homebackup.tar.gz home gzip sıkıştırması kullanılarak arşiv oluşturur
gzip home home.gz olarak arşiv dosyası oluşturur

Kurulum

Komut Açıklama
yum install paket adı paketi kur
yum remove paket adı paketi sil
apt-get install paket adı paketi kur
apt-get purge paket adı paketi sil

Derleme

Temelde tüm derleme işlemleri aşağıdaki komutlar aracılığı ile yapılmaktadır.

Komut Açıklama
./configure  
make  
make install  

Arama

Komut Açıklama
grep ifade dosya dosya içerisinde geçen ifadeyi aratır
grep -r ifade dosya özyineli bir şekilde belirtilen ifadeyi aratır
locate dosya belirtilen dosyayı aratır
find /home/mertcan -name "mertcan" adında mertcan geçen dosyaları aratır
find /home/mertcan -size 100k 100k dan büyük olan dosyaları aratır
sed akış editörü ve text manipülasyonu

SSH

Komut Açıklama
ssh [email protected] belirtilen makineye bağlanır
ssh [email protected] -p port belirtilen makineye belirtilen port ile bağlanır
telnet host telnet portu ile makineye bağlanır

Dosya Transferi

Komut Açıklama
scp [email protected]:aktarılacakdosya.txt /home/mertcan belirtilen makineye dosya transferi yapar
rsync -a /home/mertcan /yedekler kaynak ve hedef arasında senkronizasyon sağlar

Disk Kullanımı

Komut Açıklama
df -h diskler hakkındaki son durum görülür
df -i boş inode durumu görüntülenir
fdisk -l disk tipleri ve boyutlarını görüntüler
du -ah dizinlerin kullandıkları alanı okunaklı olarak gösterir
du -sh dizinin kullandığı toplan alanı gösterir
findmnt dosya sistemindeki bağlı tüm dizinleri detaylı bir şekilde gösterir
mount /dev/sda /mnt diski /mnt ye bağlar

Dizin

Komut Açıklama
cd birinci seviye dizine gider
cd .. bir üst dizine gider
cd dizin belirtilen dizine gider

Bonus

Komut Açıklama
history -c komut satır geçmişini temizler
clamscan -r -z --remove --verbose /home Virüs tarama ve silme işlemi
du -h --max-depth=1 | sort -hr Dizinlerin toplam boyutlarını gösterir
find /home/mertcan/ -type f -exec grep -H 'yazı' {} \; dizin içerisinde yaziyı aratır
dd if=debian.iso of=/dev/sdb iso kalıbını USB veya DVD ye yazdırma
shred —verbose —random-source=/dev/zero —iterations=5 /dev/sda ultra güvenli disk silme
find -type f -exec chmod 644 {} \; tüm dosya izinlerini 644 yapar
openvpn --config client.ovpn VPN sunucusuna bağlantı sağlar
sensors donanım parçalarının ısılarını verir
rm -rf / ecelinize susadıysanız kullanabilirsiniz